Hér eru kynnt drög að fjórðu allsherjarúttekt Sameinuðu þjóðanna á stöðu mannréttindamála (Universal Periodic Review eða UPR) hér á landi. Síðasta allsherjarúttekt fór fram í janúar 2022. Þá skilaði Ísland miðannarskýrslu árið 2025, þar sem farið var yfir öll tilmælin sem íslenska ríkið samþykkti í úttektinni 2022 og upplýsingar um þær ráðstafanir sem gripið var til til að bregðast við þeim.

Allsherjarúttektin felur í sér heildarúttekt á stöðu mannréttindamála innan aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna og fer fram á u.þ.b. fimm ára fresti. Ferlið byggir á jafningjarýni ríkja. Þau fara yfir stöðu mannréttindamála hjá hverju öðru, koma með ábendingar og skora á hvert annað að gera betur. Markmiðið með ferlinu er meðal annars að bæta stöðu mannréttindamála í heiminum og hvetja ríki til þess að uppfylla skuldbindingar sínar í þeim efnum. Ísland hefur þrisvar sinnum farið í gegnum úttektina og svarað fyrir skýrslu í fyrirtökum árin 2012, 2017 og síðast 2022.

Úttektin felst meðal annars í því að Íslandi ber að skila skýrslu til Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna fyrir 1. október 2026. Skýrslan fjallar um þróun mannréttindamála á Íslandi frá síðustu úttekt ráðsins árin 2021 til 2022 og hvernig hefur verið brugðist við ábendingum vegna hennar.

Óskað er eftir umsögnum og ábendingum um efni skýrslunnar.

Einnig má benda á að félagasamtök sem vilja taka þátt í úttektinni þurfa að skila inn upplýsingum eigi síðar en 17. júlí 2026. Nánari upplýsingar má nálgast hér: https://www.ohchr.org/EN/HRBodies/UPR/Pages/NgosNhris.aspx.

Finna má frekari upplýsingar um ferlið hér:

https://www.ohchr.org/en/hr-bodies/upr/upr-home.

https://upr-info.org/en.