Innviðaráðuneytið kynnir til samráðs frumvarp til laga um breytingar á lögum um skráningu, merki og mat fasteigna, lögum um tekjustofna sveitarfélaga, skipulagslögum og lögum um mannvirki. Um er að ræða veigamiklar breytingar á fasteignaskráningu á Íslandi sem ætlað er að gera hana sambærilega við það sem gerist í nágrannalöndum okkar þegar kemur að stórum innviðum og flóknum mannvirkjum.

Breytingarnar sem lagðar eru til í frumvarpinu eru tvíþættar:

1. Innleiðing rýmiseigna

Í fyrri hluta frumvarpsins er lögð til skilgreining á nýrri tegund fasteignar, svokallaðri rýmiseign. Rýmiseign er þrívítt afmarkað rými utan um mannvirki og mannvirkjakerfi, ásamt réttindum sem þeim fylgja og heimilt er að reisa samkvæmt mannvirkja- og skipulagslögum. Samkvæmt frumvarpinu er gert ráð fyrir að skrá skuli slíka eign þegar:

1. Viðkomandi rými nær yfir eða undir aðra fasteign, eða mannvirki innan rýmisins eru varanlega skeytt við eignarlaust land eða sjávarbotn.

2. Mannvirki og tilheyrandi réttindi innan rýmisins mynda eina heildstæða einingu, svo sem orkuvinnslukerfi, samgöngumannvirki eða iðnaðarsamstæður.

3. Áfram er hægt að nýta þann hluta fasteignar, sem liggur yfir eða undir rýmiseigninni, í öðrum og sjálfstæðum tilgangi.

Þessi breyting er nauðsynleg til að unnt sé að skrá og meta á heildstæðan hátt mannvirki sem liggja yfir eða undir mörgum fasteignum eða þvert á staðarmörk sveitarfélaga. Undir þetta falla m.a. orku- og samgöngumannvirki, bílastæðahús og aðrar flóknar neðanjarðarbyggingar.

Samhliða þessu eru lagðar til breytingar á skipulagslögum og lögum um mannvirki til að tryggja:

• Skýra og skilvirka stjórnsýslu þegar eign nær yfir fleiri en eitt sveitarfélag.

• Samræmda skipulagsvinnu og eftirlit á milli sveitarfélaga varðandi rýmiseignir.

• Skiptingu fasteignaskattstekna og þjónustugjalda milli sveitarfélaga vegna almennra rýmiseigna

2. Afnám undanþágu orkumannvirkja frá fasteignamati

Síðari hluti frumvarpsins snýr að breytingum á lögum um skráningu, merki og mat fasteigna og lögum um tekjustofna sveitarfélaga þar sem m.a. eru gerðar tillögur að:

• Afnámi undanþágu orkumannvirkja frá fasteignamati, að undanskildum þeim sem annast dreifingu raforku.

• Innleiðingu á sérstökum dreifireglum sem kveða á um hvernig fasteignaskattstekjum af slíkum orkumannvirkjum skuli skipt á milli þeirra sveitarfélaga sem verða fyrir áhrifum af orkuframleiðslu.

• Ákvæði sem mælir fyrir um forsendur svokallaðs hvalrekaákvæðis, um hámark fasteignaskattstekna sveitarfélaga á hvern íbúa vegna stóriðju og orkumannvirkja.

Samráð og áframhaldandi vinna

Breytingar þær sem hér eru kynntar eru margþættar og varða málefnasvið margra ráðuneyta, stofnana og sveitarfélaga. Vegna þess hve málið er umfangsmikið og tæknilega flókið er sú leið farin að kynna drögin á þessu stigi með tillögum að útfærslum án þess að endanleg afstaða hafi verið tekin til allra þeirra leiða sem þar birtast.

Markmiðið með birtingu í Samráðsgátt er að fá fram sjónarmið hagaðila á þessu stigi til að vinna áfram með þær tillögur sem hér eru kynntar. Með hliðsjón af því gæti frumvarpið tekið breytingum í kjölfar samráðsins. Ef um verulegar breytingar verður að ræða, er gert ráð fyrir að drögin verði kynnt að nýju í samráðsgátt áður en gengið verður frá endanlegu frumvarpi til framlagningar á Alþingi.