Frumvarpið felur í sér breytingar á nokkrum ákvæðum laga um íslenskan ríkisborgararétt nr. 100/1952 er varða skilyrði fyrir veitingu ríkisborgararéttar og snerta biðtíma vegna refsinga. Með hliðsjón af breytingum á reglum um fjárhæðir sekta vegna umferðarlagabrota eru lagðar til úrbætur á 6. tölul. 9. gr. laganna til að koma í veg fyrir að reglurnar raski upphaflegum tilgangi ríkisborgaralaga um biðtíma vegna refsinga.

Til samræmis við ný lög um útlendinga er lögð til lítils háttar breyting á heimild umsækjanda um ríkisborgararétt til dvalar erlendis. Í þeim tilgangi að skýra lögin betur er jafnframt ákvæði um hversu löng dvöl erlendis megi vera án þess að hún skerði dvalartíma hér á landi. Vegna nýrra laga um útlendinga er einnig lögð til breyting á búsetuskilyrði maka íslensks ríkisborgara úr þremur árum í fjögur ár.

Loks er lagt til að tekið verði aftur upp í lögin ákvæði um heimild til að endurveita íslenskan ríkisborgararétt þeim sem misstu íslenska ríkisfangið fyrir 1. júlí 2003, vegna ákvæða í eldri lögum, en ákvæðið hefur tvívegis verið tímabundið í lögunum.

Sambærilegar breytingar voru lagðar fram á samráðsgátt í febrúar sl. en voru ekki lagðar fram á Alþingi. Þar var þó gengið lengra en gert er nú og kveðið á um að horfið yrði frá þeirri meginreglu að Alþingi afgreiddi umsóknir um ríkisborgararétt heldur yrðu þær afgreiddar að meginstefnu á stjórnsýslustigi, hjá Útlendingastofnun. Sömuleiðis var því gert ráð fyrir að Útlendingastofnun hefði heimildir til að leggja mat á tiltekin atriði við afgreiðslu umsókna. Fallið hefur verið frá þeirri breytingartillögu í frumvarpi þessu.